Ngành cà phê Việt Nam trước năm 2030: Những chuyển động đáng chú ý

Trong giai đoạn hướng tới năm 2030, ngành cà phê Việt Nam đang chứng kiến nhiều chuyển động đáng chú ý khi yêu cầu từ thị trường toàn cầu không ngừng thay đổi. Bên cạnh sản lượng, các yếu tố như chất lượng, phát triển bền vững, khả năng truy xuất nguồn gốc và năng lực quản trị ngày càng được quan tâm. Theo CEO TNI King Coffee Lê Hoàng Diệp Thảo, đây là những xu hướng đang định hình cách doanh nghiệp và chuỗi giá trị cà phê tham gia thị trường quốc tế.

Một trong những thay đổi rõ nét là sự dịch chuyển từ cạnh tranh dựa trên sản lượng sang cạnh tranh bằng giá trị gia tăng. Thay vì tập trung vào khối lượng xuất khẩu, nhiều thị trường ngày càng quan tâm đến chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn sản xuất và các cam kết phát triển bền vững, phản ánh xu hướng chung khi các tiêu chí về môi trường, xã hội và quản trị được cân nhắc nhiều hơn trong hoạt động thương mại.

“Chúng tôi nhận thấy sự thay đổi của thị trường đang mở ra yêu cầu mới đối với toàn bộ chuỗi giá trị cà phê. Việc nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị chế biến và tăng cường tính minh bạch sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động”, bà Thảo nhận định.

Song song với đó, chuyển đổi số cũng đang trở thành một xu hướng nổi bật. Dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ truy xuất nguồn gốc được kỳ vọng hỗ trợ doanh nghiệp quản lý vùng nguyên liệu, tối ưu quy trình sản xuất, đồng thời hỗ trợ đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao từ đối tác về nguồn gốc sản phẩm. Theo bà Thảo, công nghệ cần được nhìn nhận như công cụ hỗ trợ sự phát triển của toàn ngành, thay vì chỉ phục vụ hoạt động vận hành của từng doanh nghiệp.

Bên cạnh công nghệ, hợp tác đa bên cũng tiếp tục được quan tâm trong các diễn đàn về phát triển ngành. Trước những thách thức liên quan đến biến đổi khí hậu và biến động thị trường, sự phối hợp giữa doanh nghiệp, cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế và người sản xuất đang được xem là hướng tiếp cận phù hợp. Nhiều mô hình đối tác công tư hoặc liên minh đa quốc gia đã được triển khai tại các thị trường nhằm tăng cường chia sẻ nguồn lực, kinh nghiệm và các sáng kiến chung.

Global Coffee Alliance (GCA), sáng kiến Liên minh Cà phê Toàn cầu được ra mắt tại Hội nghị Cà phê Quốc tế 2026, là một ví dụ về mô hình hợp tác công tư trong ngành cà phê. Theo Tuyên bố GCA 2026, liên minh định hướng đến năm 2040 với mục tiêu toàn bộ diện tích canh tác của các thành viên đạt chuẩn nông nghiệp tái tạo, thành lập Quỹ Phát triển bền vững nhằm hỗ trợ phục hồi hệ sinh thái và bảo vệ nguồn nước, đồng thời hướng tới cải thiện sinh kế cho khoảng 125 triệu “công dân cà phê” trên toàn thế giới. GCA cũng định hướng thúc đẩy số hóa chuỗi cung ứng thông qua blockchain và trí tuệ nhân tạo.

“Những định hướng dài hạn này phản ánh xu thế hợp tác ngày càng được chú trọng nhằm cùng giải quyết các thách thức chung của ngành cà phê toàn cầu, từ biến đổi khí hậu đến sinh kế của người nông dân”, bà Thảo chia sẻ.

Trước năm 2030, ngành cà phê Việt Nam đang chứng kiến nhiều chuyển động song hành cùng xu thế chung của thế giới, từ nâng cao giá trị, ứng dụng công nghệ đến mở rộng hợp tác đa bên. Những chuyển động này được xem là nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo của ngành cà phê Việt Nam trong bối cảnh thị trường quốc tế tiếp tục thay đổi.