Cà phê bền vững: xu hướng hay điều kiện bắt buộc để tồn tại?

Phát triển bền vững được xem là một lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp trong ngành cà phê. Cùng với sự thay đổi của các quy định thương mại quốc tế và kỳ vọng ngày càng cao từ thị trường, nhiều yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng và trách nhiệm với môi trường đang dần trở thành điều kiện để doanh nghiệp duy trì khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tiêu chuẩn xuất khẩu mới và áp lực chuyển dịch của ngành cà phê

Việt Nam hiện là một trong những quốc gia xuất khẩu cà phê lớn trên thế giới, nhưng phần lớn giá trị gia tăng của ngành vẫn nằm ở khâu chế biến sâu tại nước ngoài. Khi các thị trường nhập khẩu lớn siết chặt yêu cầu về nguồn gốc nguyên liệu và tác động môi trường, năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn này trở thành yếu tố quyết định doanh nghiệp trong nước có giữ được vị trí trong chuỗi cung ứng hay không, thay vì chỉ cạnh tranh bằng sản lượng hay giá bán.

Phát triển bền vững, theo đó, không chỉ gắn với yếu tố môi trường mà còn bao gồm hiệu quả sử dụng tài nguyên, khả năng duy trì sinh kế cho người trồng cà phê, tính minh bạch trong chuỗi cung ứng và năng lực quản trị của doanh nghiệp. Nhiều nhà mua hàng quốc tế cũng đang chuyển từ việc chỉ đánh giá chất lượng sản phẩm sang đánh giá cả quá trình tạo ra sản phẩm, từ vùng nguyên liệu, thu mua, chế biến đến quản lý dữ liệu truy xuất.

Với một ngành hàng có quy mô xuất khẩu lớn nhưng vai trò trong chuỗi giá trị còn hạn chế, đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để doanh nghiệp Việt định vị lại vị trí của mình: từ người cung cấp nguyên liệu thô sang một thành phần chủ động trong chuỗi cung ứng có kiểm soát và minh bạch.

Đầu tư nền tảng để tạo giá trị dài hạn

Trước những thay đổi của thị trường, thay vì coi phát triển bền vững là yêu cầu phát sinh, một số doanh nghiệp đã chọn đầu tư từ nền tảng nhằm chủ động thích ứng trong dài hạn.

Tại TNI King Coffee, định hướng này được triển khai thông qua việc chuẩn hóa quy trình sản xuất tại nhà máy Nam Tân Uyên, tăng cường khả năng truy xuất nguồn gốc và ứng dụng công nghệ trong quản lý chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp cũng là đơn vị khởi xướng Liên minh Cà phê Toàn cầu (Global Coffee Alliance – GCA) dưới sự dẫn dắt của bà Lê Hoàng Diệp Thảo, hướng tới xây dựng một nền tảng hợp tác chung cho ngành, nơi các thành phần trong chuỗi giá trị có thể chia sẻ kinh nghiệm và cùng nâng cao năng lực phát triển bền vững.

Bà Thảo cho rằng phát triển bền vững không nên được nhìn nhận là giải pháp để đáp ứng một quy định cụ thể của từng thị trường, mà cần một nền tảng quản trị đủ linh hoạt để thích ứng với những thay đổi trong dài hạn. Theo bà, việc nâng cao giá trị cà phê Việt không thể dựa vào nỗ lực của từng doanh nghiệp riêng lẻ, mà cần sự kết nối giữa người trồng cà phê, doanh nghiệp chế biến, đơn vị xuất khẩu và các tổ chức trong ngành để hình thành một chuỗi cung ứng minh bạch, ổn định và có khả năng đáp ứng tốt hơn những yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.

Những định hướng này cũng là nền tảng để King Coffee triển khai chiến lược tăng trưởng trong giai đoạn cuối năm 2026, với việc mở rộng thị trường được xây dựng trên chất lượng đồng nhất, khả năng truy xuất nguồn gốc, đổi mới trong quản trị chuỗi cung ứng. Đây cũng là định hướng xuyên suốt trong các hoạt động phát triển sản phẩm, mở rộng hệ thống phân phối và tăng cường hiện diện trên nhiều kênh kinh doanh của doanh nghiệp.